W 2026 roku limit płatności gotówką w Polsce wynosi 15 000 zł brutto, ale dotyczy wyłącznie transakcji między przedsiębiorcami. Konsument może zapłacić firmie gotówką dowolną kwotę, podobnie jak osoba prywatna drugiej osobie prywatnej. Sprawdź, kiedy trzeba użyć rachunku płatniczego, jak liczyć wartość transakcji i jakie skutki podatkowe powoduje naruszenie przepisów.
Jaki limit płatności gotówką obowiązuje w 2026 roku?
Obowiązujący w Polsce limit płatności gotówką B2B wynosi 15 000 zł brutto. Wynika on z art. 19 ustawy Prawo przedsiębiorców z 6 marca 2018 roku. Jeżeli stronami transakcji są dwaj przedsiębiorcy, a jej jednorazowa wartość przekracza ten próg, rozliczenie musi przejść przez rachunek płatniczy przedsiębiorcy.
Przepisy nie ograniczają samego posiadania ani wypłacania gotówki. Trzeba odróżnić limit płatności od limitu wypłaty z bankomatu. Bank może ustalić dzienny limit wypłat, lecz jest to jego wewnętrzna zasada, a nie ustawowy zakaz używania pieniędzy.
Limit 15 000 zł dotyczy całej wartości transakcji, a nie pojedynczej raty, zaliczki ani wpłaty.
Kogo obejmuje limit płatności gotówką?
Ograniczenie stosuje się wtedy, gdy płatność związana z działalnością gospodarczą wynika z transakcji zawartej między przedsiębiorcami. Dotyczy to zarówno kupującego, jak i sprzedawcy, niezależnie od wybranej branży.
W praktyce zasadę muszą uwzględniać:
- osoby prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą wpisane do CEIDG,
- spółki handlowe oraz inne podmioty wpisane do rejestru przedsiębiorców KRS,
- wspólnicy spółki cywilnej w zakresie działalności gospodarczej,
- fundacje, izby gospodarcze i stowarzyszenia prowadzące działalność oraz wpisane do rejestru przedsiębiorców,
- oddziały zagranicznych przedsiębiorców zarejestrowane w Polsce,
- polskie firmy zawierające transakcje z przedsiębiorcami zagranicznymi.
Przepisy mogą obejmować także osobę, która faktycznie prowadzi działalność, choć nie dopełniła obowiązku rejestracji. Znaczenie ma rzeczywisty charakter transakcji, a nie wyłącznie wpis w ewidencji.
Kiedy limit nie obowiązuje?
Ograniczenie nie dotyczy zwykłych transakcji prywatnych, rolników ryczałtowych, komorników ani zagranicznych przedsiębiorców świadczących w Polsce usługi czasowo i transgranicznie, jeżeli nie prowadzą tu działalności przez wymagany oddział.
Poza zakresem limitu pozostają również kompensata, netting i barter. Nie są one zapłatą pieniężną, lecz innym sposobem rozliczenia wzajemnych zobowiązań. Jeżeli dwie firmy umorzą wzajemne należności o wartości 38 000 zł na podstawie umowy kompensaty, limit gotówkowy nie ma zastosowania.
Jak liczyć wartość transakcji?
Ustawa Prawo przedsiębiorców odnosi próg do jednorazowej wartości całego zobowiązania wynikającego z odpłatnej dostawy towaru albo świadczenia usługi. Liczy się kwota brutto określona w umowie, a nie liczba faktur lub przelewów.
Przykład jest prosty: zakup komputera kosztuje 23 000 zł brutto, a sprzedawca zgadza się na dwie raty po 11 500 zł. Mimo że każda rata mieści się poniżej limitu, cała transakcja go przekracza. Płatności trzeba więc wykonać bezgotówkowo.
Podobnie będzie przy fakturze na 17 000 zł, gdy przedsiębiorca zapłaci 5 000 zł gotówką, a 12 000 zł przelewem. Część uregulowana gotówką nie może zostać rozliczona jako koszt podatkowy. Dzielenie płatności nie omija przepisów.
Transakcje w walucie obcej
Kwotę wyrażoną w euro, dolarach lub innej walucie trzeba przeliczyć na złote według średniego kursu Narodowego Banku Polskiego z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień płatności. Ta reguła dotyczy także transakcji między polską firmą a kontrahentem zagranicznym.
Przy płatności powyżej 15 000 zł na rachunek czynnego podatnika VAT przedsiębiorca powinien sprawdzić konto kontrahenta w białej liście podatników VAT. Jest to odrębny obowiązek, ale weryfikacja ogranicza ryzyko problemów z rozliczeniem przelewu.
Co grozi za zapłatę gotówką ponad limit?
Najważniejszy skutek ma charakter podatkowy. Przedsiębiorca, który opłaci gotówką transakcję B2B przekraczającą 15 000 zł, nie może rozliczyć w kosztach tej części wydatku, która została zapłacona z naruszeniem zasad.
Przy naruszeniu art. 22p ustawy o PIT konieczne jest zmniejszenie kosztów uzyskania przychodów. Jeżeli nie da się ich zmniejszyć, przedsiębiorca zwiększa przychody w miesiącu dokonania płatności bez pośrednictwa rachunku płatniczego. Analogiczne reguły występują w podatku CIT.
Przykładowo zakup samochodu za 55 000 zł i pełna zapłata gotówką oznaczają brak możliwości zaliczenia odpisów amortyzacyjnych do kosztów podatkowych. Skutek obejmuje cały wydatek rozliczony niezgodnie z przepisami, a nie tylko nadwyżkę ponad 15 000 zł.
Czy konsument może zapłacić firmie gotówką?
W 2026 roku konsument nie podlega limitowi 15 000 zł. Osoba prywatna może zapłacić przedsiębiorcy gotówką za samochód, sprzęt, usługę lub inny towar, nawet gdy cena przekracza 15 000 zł. Tak samo nie ma ustawowego limitu przy transakcjach między dwiema osobami fizycznymi.
Prawo wyboru nie oznacza, że każda firma musi przyjmować banknoty w każdej sytuacji. Sprzedaż internetowa, automaty samoobsługowe i niektóre imprezy masowe mogą działać bez obsługi gotówkowej, jeżeli zasady płatności zostały jasno określone. Umowa może także wskazywać przelew jako wymaganą formę zapłaty.
Przedsiębiorca ewidencjonujący sprzedaż na kasie fiskalnej musi zapewnić klientom przynajmniej jedną metodę bezgotówkową. Może to być terminal, płatność BLIK albo przelew na firmowy rachunek. Nie ma obowiązku posiadania konkretnego urządzenia.
| Rodzaj transakcji | Zasady w 2026 roku | Forma zapłaty |
| Firma – firma | Limit 15 000 zł brutto | Powyżej limitu rachunek płatniczy |
| Firma – konsument | Brak ustawowego limitu gotówki | Gotówka, karta, BLIK lub przelew |
| Osoba prywatna – osoba prywatna | Brak ustawowego limitu | Forma ustalona przez strony |
Jakie znaczenie mają przepisy unijne?
Unijne rozporządzenie AMLR, czyli rozporządzenie UE 2024/1624 dotyczące przeciwdziałania praniu pieniędzy, przewiduje jednolity limit 10 000 euro dla płatności gotówkowych związanych z działalnością gospodarczą. Regulacja obejmie także relacje firma–konsument. Państwa członkowskie będą mogły ustanowić niższe progi.
Przy płatnościach gotówkowych przekraczających 3 000 euro przewidziano obowiązek identyfikacji kupującego w określonych sektorach, między innymi przy handlu przedmiotami o wysokiej wartości. Sprzedawca może wtedy poprosić o dowód osobisty lub paszport i zapisać wymagane dane.
Już teraz instytucje obowiązane raportują do GIIF wybrane operacje gotówkowe o wartości co najmniej 15 000 euro. Raportowanie nie oznacza zakazu wypłaty ani wpłaty pieniędzy. Jest procedurą kontrolną stosowaną przez banki i inne instytucje finansowe.
W 2026 roku osoba prywatna może w Polsce zapłacić przedsiębiorcy gotówką dowolną kwotę, natomiast firma płacąca innej firmie musi stosować próg 15 000 zł brutto.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Jaki jest limit płatności gotówką między przedsiębiorcami w 2026 roku?
W relacjach B2B próg wynosi 15 000 zł brutto, powyżej tej kwoty rozliczenie musi być wykonane przez rachunek płatniczy przedsiębiorcy.
Czy konsument może zapłacić firmie więcej niż 15 000 zł gotówką?
Tak — dla transakcji firma–konsument nie obowiązuje ustawowy limit 15 000 zł, osoba prywatna może zapłacić dowolną kwotę gotówką.
Jak liczyć wartość transakcji przy sprawdzaniu limitu?
Brany jest pod uwagę jednorazowy całkowity obowiązek płatniczy wyrażony w umowie w kwocie brutto, a nie liczba rat czy faktur.
Co się stanie, jeśli przedsiębiorca zapłaci gotówką ponad limit B2B?
Taka płatność powoduje skutki podatkowe — część wydatku zapłaconą wbrew zasadom nie można ująć w kosztach uzyskania przychodów, a w skrajnych przypadkach zwiększa to przychód.
Czy barter, kompensata lub netting podlegają limitowi gotówkowemu?
Nie — te formy rozliczeń nie są płatnością pieniężną, więc ograniczenie 15 000 zł do nich nie ma zastosowania.
Jak przeliczać transakcje w walucie obcej na potrzeby limitu?
Należy przeliczyć wartość na złote według średniego kursu NBP z ostatniego dnia roboczego przed dniem płatności.
Kogo obejmuje obowiązek stosowania limitu 15 000 zł?
Reguła dotyczy przedsiębiorców wpisanych do CEIDG lub KRS oraz innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, a także osób faktycznie prowadzących działalność mimo braku rejestracji.
Czy prawo unijne wpływa na krajowy limit gotówkowy?
Rozporządzenie UE przewiduje jednolity próg 10 000 euro dla płatności powiązanych z działalnością gospodarczą i może wprowadzać dodatkowe obowiązki identyfikacyjne dla większych transakcji.
